در چند سال اخیر، با تولید دستگاههای تلفن همراه که قابلیتهایی بسیار شبیه به کامپیوتر شخصی دارند، و نیز با ایجاد پایگاههای اینترنتی که به جمعآوری و ساماندهی کتابهای الکترونیکی مشغولند، پیوندی بسیار جالب میان کتاب و تلفن همراه بوجود آمده است، که همان کتابخوانی بوسیله موبایل (نمایش و مطالعه متن کتاب بر روی صفحه نمایش تلفن همراه) می باشد. این فرهنگ درحال حاضر در ایران رو به گسترش است، اما موانعی نیز بر سر راه کتابخوانی الکترونیک توسط تلفن همراه وجود دارد، به عنوان مثال:
۱) بسیاری از کتابهای الکترونیک، که از ابتدا برای کامپیوترهای شخصی تولید شده اند، هنوز قابلیت اجرا بر روی دستگاههای تلفن همراه را ندارند، و میبایست قالب آنها برای چنین استفادهای آماده شود.
۲) شاید برای کاربران فارسی زبان، بزرگترین مشکل در این زمینه، همان زبان فارسی باشد، که با وجود افزایش پشتیبانی دستگاههای تلفن همراه از این زبان، هنوز برخی از آنان متون فارسی را نمایش نداده یا به درستی و بصورت دلخواه نمایش نمی دهند.
۳) با وجود اینکه بسیاری از دستگاههای تلفن همراه، قادر به نمایش صحیح متون فارسی می باشند، اما برای خواندن کتاب، مثلاً بیش از چند صفحه، کارایی ندارند و می باید نرم افزارهای جانبی را تهیه و مورد استفاده قرار داد.
… و مسائل دیگر، که اگر تا به حال سعی کرده باشید بدینوسیله کتاب بخوانید، احتمالاً متوجه بسیاری از آنان شده اید.
یکی از راه حلهای موجود استفاده از نرم افزار جانبی برای این منظور می باشد، به عنوان مثال نرم افزار Adobe Acrobat Reader و فرمت محبوب PDF که برای خواندن کتب الکترونیکی در کامپیوتر (مستقل از محیط سیستم عامل و تنظیمات آن) بکار می رود، راه حلی برای خواندن کتاب الکترونیک در کامپیوتر بوده و هست. و اما برای تلفن همراه نیز نرم افزارهای مشابهی ارائه شده است که متأسفانه هنوزبطور کامل نیاز کاربران فارسی را برآورده نمیکنند. برخی از این نرم افزارها نیاز به قابلیتها و سیستمهای خاصی دارند، مثلاً سیستم عامل Symbian، و برخی نیز بطور کامل با زبان فارسی دارای مشکل هستند (بدلیل پیچیدگی نوشتاری زبان فارسی و نیز راست به چپ بودن آن) که این مشکل در متونی که دارای کلمات عربی و اعراب میباشند حادتر خواهد بود.
بنابراین راه حل کدام است؟ به نظر میرسد که یکی از بهترین گامهایی که میتوان در جهت رفع این کمبود برداشت، ساخت و توسعه یک نرم افزار فراگیر و درعینحال بومی است که علاوه بر قابلیت اجرا در بیشتر دستگاههای موجود، کاملاً فارسی و منطبق با زبان فارسی باشد، مثلاً برای نصب و اجرا تنها نیازمند تکنولوژی جاوا باشد (که بر روی اکثر دستگاههای تلفن همراه پشتیبانی میشود) و نیز از ابتدا برای زبان فارسی و نوشتار از راست به چپ هماهنگ شده باشد.
نرم افزار «پرنیان» به عنوان یک Platform کاملاً فارسی و هماهنگ با نوشتار فارسی و عربی (راست به چپ)، برای استفاده در دستگاههای تلفن همراه، طراحی و ساخته شد. این نرم افزار در واقع از دو بخش اصلی تشکیل شده است:
- بخش اول: کارگاه پرنیان (Parnian Mobile E-book Studio)
- بخش دوم: کتاب همراه پرنیان (Parnian Runtime E-book Module)
1- درباره کارگاه پرنیان (Parnian Mobile E-book Studio)
کارگاه پرنیان بر روی کامپیوتر و سیستم عامل Windows اجرا می شود، و قادر است تا متن مورد نظر کاربر را به نرم افزاری قابل نصب و اجرا بر روی تلفن همراه (با استاندارد جاوا) تبدیل کند.
۲- درباره کتاب همراه پرنیان(Parnian Runtime E-book Module)
همان نرم افزاری است که توسط بخش اول (کارگاه پرنیان) با متن کتاب ترکیب شده و بعد از نصب واجرا در دستگاه تلفن همراه، متن موردنظر را بصورت کتاب و صفحه به صفحه نمایش می دهد.
ویژگیهای پرنیان:
- تبدیل متون فارسی و عربی (به همراه اعراب آنها) به کتاب الکترونیکی همراه (فایل جاوا، آماده برای نصب در تلفن همراه)؛
- استفاده از استاندارد جاوا که برای بسیاری از دستگاههای تلفن همراه شناخته شده میباشد؛
- عدم نیاز به Java Runtime Environment، Java Wireless Toolkit و یا هر نرم افزار جانبی دیگر؛
- سرعت بسیار بالا در هنگام تبدیل متن به کتاب جاوا (حدود ۲۰ ثانیه برای یک کتاب ۳۰۰ صفحه ای!)؛
- حجم فایل بسیار پایین بعد از تبدیل (معمولاً کمتر از نصف حجم متن اولیه!)؛
- افزودن اطلاعات دلخواه کاربر به صفحه اول کتاب (عنوان کتاب، نام نویسنده، تصویر جلد، و سایر توضیحات لازم)؛
- ویرایش خودکار متن پیش از تبدیل (اصلاح نقطه گذاری های داخل متن)؛
- رابط کاربری ساده و کاملاً فارسی همراه با توضیحات کافی؛
- امکان تعیین میزان متن قابل نمایش در هر صفحه؛
- قابلیت انتخاب زمینه، قلم و اندازه قلم پیش فرض برای اولین اجرا در تلفن همراه؛
- امکان تست کردن فایل خروجی (کتاب جاوا) با استفاده از شبیه ساز تلفن همراه بر روی کامپیوتر؛
- یادآوری تنظیمات مربوط به هر متنی که قبلاً تبدیل شده است.